قدرت احمد بن حافظ

6

بهج الحذاقت ( فارسى )

اى در جاى روئيدن ريش چهارده در فك اعلى و دو در فك اسفل و حد اين هر دو از ابرو تا زنجدانست در طول و از بناگوش تا بناگوش در عرض و بينى داخل فك اعلى و گوش داخل فك اسفل است و بر هر دو لحمى سى و دو دندان‌اند شانزده بالا و شانزده زير و اسامى دندان بر اين‌گونه گفته‌اند كه ثنايا چهار دندان پيشين را گويند بالا و زير و بعد ثنايا چهار عبايات‌اند و بعد از ان چهار انيات‌اند و بعد از ان شانزده طوسن و اينها را اسنان الحكم نيز گويند چرا كه اكثر بعد بلوغ مىرويند و بعضى اشخاص را تواجد نباشند و در هر دو دست استخوان شانه ازو دو استخوان قلّه شانه و چهار استخوان ساعد و دو استخوان پا و هشت استخوان در هر پشت دست و چهار استخوان در هر كف و سى استخوان انگشتان هر دو دست در هر انگشت سپاره دور گردن هفت فقره استخوان‌اند دور چنبر گردن دو استخوان و در سينه هفت و در پشت هفده فقره و بيست و چهار ضلع و در سرين سه فقره و در عانه دو استخوان كه بسه فقره سرين پيوسته است او در نشستگاه سه فقره و در هر دو پا دو استخوان ران و چهار در ساق و در هر قدم يك استخوان كعب يك استخوان عقب و يك استخوان زورقى و يك استخوان نروى و چهار استخوان اى بند پشت پا و پنج استخوان مشط و بيست و هشت استخوان در انگشتان هر دو پا در هر انگشت سه پاره مگر در زير انگشت دوپاره‌اند دوم غضروف كه نرم‌تر از استخوان است و سخت‌تر از جمله اعضا و فائده آن اتصال عظام باعضاء لينه سوم عصب كه سپيدرنگ مىباشد و نرم در پيچيدن و سخت در گسستن و غايت از ان اتمام حس و حركت براى اعضاء است و آن دو قسم است يكى دماغى و آن هفت جفت‌اند و ادراك حواس خمسه و حس بعضى اعضا به همين اعصاب است دومى نخاعى و آن سى و يك جفت است و يك‌صد و هشت زوج از ان در گردن و دوازده در خضرات پشت‌اند و پنج در قطن اى ميان دوران دو مغزه و شش زوج و يك فرد در سرين و عصعص اى و مغزه و به اين اعصاب حس و حركت جميع اعضا است سواى گردن چهارم اوتار كه مانند عصب‌اند در سپيدى و نرمى انعطاف و سختى انفصال و اطراف عضله مىرويند و از عصب و رباط مركب‌اند و متصل مىشود كنار پاى اوتار به اعضاى متحرك پس گاهى مىكشد و اعضا را و گاهى مىگذرد و پنجم رباط و آن نيز همچو عصب‌اند مىآيند از استخوان بسوى لحم و پيوند مىرسد ميان دو طرف استخوان مفاصل پا ميان اعضاى ديگر ششم عضلات كه جسم لحمى است ؟ ؟ ؟ آن از گوشت خالص و از عصب و وتر و رباط است و منفعت آن تحريك اعضا بمعاونت او تاريك و روزست